akutsz: Obrazem

Supremacja czystego odczucia - czyli co sztuka ma wspólnego z gotowaniem

00:23

Tekst: Ola Solińska

Zdjęcia: Ola Krupa / Piece of Love

Aranżacja potraw i przepisy: Ola Krupa, Ola Solińska, Justyna Kupracz / Obitegary.pl

Urządanie wnętrz, gotowanie i malarstwo rządzą się podobnymi prawami. We wszystkich przypadkach podstawą jest umiejętne wyselekcjonowanie elementów składowych i ich harmonijne skomponowanie. Historia sztuki przeszła przez wszystkie możliwe fazy tworzenia kompozycji - od starożytnego zamiłowania do prostoty i symetrii, poprzez średniowieczną linearności, barokowe horror vacui przejawiające się w pociągu do przepychu i nagromadzenia elementów dekoracyjnych, aż po współczesny eklektyzm i eksperymentowanie z formami.

Tymczasem filozofowie wszystkich epok zgadzali się w jednym - źródłem szczęścia wcale nie jest gromadzenie dóbr, ale prostota. I tak jak w życiu coraz częściej szukamy rozwiązań ascetycznych, zwracając się ku naturze, symetrii, harmonii, tak i sztuka w pewnym momencie wraca do form podstawowych, które - jak to ujął ojciec suprematyzmu, Kazimierz Malewicz - wyrażają idee absolutne, ważniejsze od tego, co widzialne.

Podstawowym założeniem suprematyzmu, kierunku w sztuce abstrakcyjnej, stworzonego w roku 1915, było całkowite odrealnienie sztuki poprzez odejście od przedmiotowości i maksymalną redukcję form. Kompozycje suprematyczne sprowadzają się więc do jednostek elementarnych - barwnych figur geometrycznych, linii i krzyży. Owe suprema czyli kształty absolutne, najwyższe - swoiste "malarskie atomy" - są jednocześnie nośnikami znaczenia i przeżyć metafizycznych, które są ważniejsze od świata przedstawionego. Ich funkcją nie jest bowiem odwzorowanie rzeczywistości, ale wywołanie reakcji emocjonalnych, a ich siła tkwi w przemyślanym, nieprzypadkowym rozmieszczeniu na płótnie.

Minimalizm jako podstawowa zasada sztuk plastycznych doskonale sprawdza się także w sztuce kulinarnej. Im naturalniejsze, mniej przetworzone i skomplikowane składniki, tym bardziej zbilansowany i odżywczy posiłek. A ponieważ jemy wszystkimi zmysłami, warto zadbać o estetykę potrawy. Dziś chciałabym Wam pokazać jak lody z buraczków, ciasto z borówki amerykańskiej i krakersy zbożowe smakują w wersji "suprematycznej". Pomysł na taką aranżację potraw narodził się podczas wspólnego gotowania z dziewczynami, z którymi współtworzę drugi blog - dla odmiany kulinarny: Obitegary.pl

Wszystkie przepisy na dania z wpisu można znaleźć na blogu, który współtworzę: Obitegary.pl,

Tekst opublikowany został także w lipcowym numerze magazynu ILOBAHIE CREATIVE.

Obrazem

Trójkąty i kwadraty

12:49

Obrazem

Metamorfozy

12:11

Bohaterka "Przeklinam cię, ciało" Wandy Lachowicz miała kilkanaście lat, gdy po raz pierwszy nie otworzyła ust do posiłku. Patrząc na siebie w lustrze, widziała nieforemną cierpiącą masę mięsa. Była białkiem i tłuszczem, zbolałym kręgosłupem, zastałymi mięśniami - była swoim ciałem, które uwierało, bolało. Zaczęła więc przetwarzać materię ciała w słodkie nic, kilogram po kilogramie, do transparentnej lekkości czterdziestu kilku kilogramów, których kanciastość pielęgnowała ze skupionym nabożeństwem przez wiele bolesnych lat.

Trochę później, gdy przeżywała fascynację popkulturą, zwracała się do Marilyn Monroe, której plakat powiesiła w pokoju: "Kiedyś cię kochałam, Marilyn, teraz nienawidzę. Dzień po dniu, kawałek po kawałku niszczę twoje ciało. Celuję lotkami w twoje piersi, atakuję uda. Stałaś się prawdziwą tarczą strzelniczą. Systematycznie i skutecznie niszczę ciebie i siebie. Celuję tam, gdzie najczęściej dotykali cię mężczyźni, bo wiem, jak bardzo musiało boleć. Nie umiałaś się przeciwstawić. Dla nich byłaś tylko ciałem". [1].

W mitach o powstaniu człowieka powtarza się jeden schemat: powstaliśmy z jakiejś materii, zwykle kruchej, niedoskonałej - biblijny Adam powstał z prochu ziemi, człowiek Prometeusza - z gliny wymieszanej z łzami. W opisach stworzenia ludzkości wyraźnie rysuje się motyw dualności, oddzielności materialnego ciała od trwałego ducha. Według mitologii greckiej Dionizos, syn Dzeusa i Persefony narodził się ponownie z własnego serca połkniętego przez Dzeusa po tym, jak jego ciało zostało rozdarte i zjedzone przez tytanów. Ponieważ tytani przedtem pożarli Dionizosa, w każdym człowieku obecne są dwie siły: dobra - dionizyjska, i zła - tytaniczna. Wcześni mistycy wierzyli więc, że zadaniem człowieka jest "... uwolnić się od owej spuścizny przeklętej, tj. od ciała, albowiem tylko dusza jest dionizyjska. Trzeba panować nad ciałem, ujarzmiać je, gdyż w ten sposób wyswobadza się duszę z więzów cielesnych". [2].

Dziewczyna z powieści Lachowicz do perfekcji opanowała praktyki wyzwalania ducha z ciała - przez cierpienie, głodówki, ćwiczenia, ślepotę na cielesne potrzeby. Również Teresa, bohaterka "Nieznośnej lekkości bytu" Milana Kundery przeklęła swoje ciało, któremu "[p]ragnęłaby ... wymówić jak służącej. Pozostać ... tylko w formie duszy, a ciało wygnać w świat, żeby robiło tam to, co inne kobiece ciała robią z męskimi ciałami. ... Niech idzie do diabła!" [3]. Kiedy zmęczona nieustanną walką ze swoim ciałem i niewiernością Tomasza, kobieta faktycznie postanawia się zabić, wybiera najbardziej zdumiewającą formę śmierci, jaką mogła wymyślić. Decyduje się przekazać odpowiedzialność za swoje życie obcemu mężczyźnie. Idzie więc na stok Petrzyna w centrum Pragi, gdzie spotykają się życiowi rozbitkowie - ludzie zmęczeni sobą i swoimi historiami bez szczęśliwych zakończeń. Przechadza się tam także mężczyzna ze strzelbą, który - za opłatą - wyzwala ich z nieszczęść poplątanych życiorysów. Jest profesjonalistą. Pozwala skazańcom wybrać drzewo, pod którym zginą, ale zawsze najpierw pyta: "Czy to jest to, czego sobie życzysz?".

Ostatecznie Teresa tchórzy. Rezygnując ze śmierci, nie rezygnuje jednak z rozpaczliwych prób wyzwolenia się z klatki własnego ciała. Po którejś z kolei zdradzie Tomasza, niepewna swojej kobiecości, rozdarta między potrzebą miłości, a nienawiścią do mężczyzn, sama decyduje się przespać z nieznajomym, "... pragnąc ... postawić swoje ciało na ... granicy, pozwolić mu stać przez chwilę jak pod pręgierzem, a potem, kiedy ... będzie chciał ją objąć, powie mu, jak powiedziała temu mężczyźnie na Petrzynie: Ale ja tego nie chciałam. A mężczyzna opuści lufę strzelby i powie łagodnym głosem: Skoro pani sobie tego nie życzyła, nic się pani nie może stać. Nie mam do tego prawa. A ona odwróci się do pnia drzewa i rozpłacze się". [4].

Powodów do płaczu miała całe mnóstwo - niewierność mężczyzny, którego kochała, prześladujące ją uczucie zniewolenia przez matkę, bezowocne poszukiwanie zrozumienia, samotność. Nie źródło cierpienia jest jednak tutaj ważne, ale to, gdzie poszukiwała wytchnienia. Mogłaby się przecież przytulić do czegokolwiek; wesprzeć o sztachety płotu, o mur, o latarnię. Decyduje się jednak przyłożyć policzek do szorstkiej kory drzewa, powierzyć mu swoje cierpienie i przyjąć jego milczącą pociechę. Do drzewa przychodzi więc i po śmierć, i po życie, znajdując w nim jedyną formę ucieczki od siebie i ludzi, których kocha.

Człowieka intuicyjnie ciągnie do zieleni. Kształt drzewa, jego anatomia tak bliska człowieczej - z koroną głowy, pniem korpusu, gałęziami rąk i korzeniami nóg - instynktownie budzi ufność. Drzewo kryje też w sobie tajemnicę dla nas najistotniejszą - zagadkę życia i śmierci, płodności i odradzania się. Sięgając gałęziami nieba, a korzeniami podziemia, staje się bytem mediacyjnym - axis mundi - łączącym światy żywych i zmarłych, strefę sacrum i profanum. Jest pępkiem wszechświata, z którego życie biorą różne inne byty, a zasadzone przy narodzinach dziecka, staje się symbolem człowieka - jego rozwoju i życia na ziemi.

To rozrodcza moc drzewa oznacza także, że - wbrew temu, w co wierzyli wcześni mistycy - materia nie jest bierna, zależna jedynie od sił wobec niej zewnętrznych oraz całkowicie oddzielona od mocy duchowych, życiowych. Zdolność odradzania się tkwi w niej samej - jest jej nieodłącznym, ewokującym świętość elementem. Analogicznie, ciało ludzkie przestaje być wyłącznie przeklętym "mięsem", którego niedoskonałość, żądze, tęsknoty prowadzić muszą do aktów autodestrukcji. Posiada w sobie tę samą życiodajną moc wewnętrzną, ten sam boski pierwiastek, który tkwi w naturze - jest jak drzewo - rozwija się, wyciąga w stronę nieba, zakorzenia się w ziemi. Pulsuje życiem.

I ta właśnie piękna drzewna metafora życia, zjednoczenia duszy i materii oraz cudu zmieniającego się z wiekiem ciała, natchnęła mnie do kolejnego "obrazka". Jak widać, opanowały mnie całkowicie patchworki, zentangle i fluorescencyjne kolory. Metodyczność, z jaką oddaję się dziobaniu tych wzorków działa na mnie tak terapeutycznie, że czuję się jednak całkowicie usprawiedliwiona :-).

[1] Wanda Lachowicz, "Przeklinam cię, ciało";

[2] Jan Parandowski, "Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian";

[3] Milan Kundera, "Nieznośna lekkość bytu";
[4] Ibidem.

Obrazem

Spokój i ręce

07:37

Obrazem

Wiatroaeroterapia

00:06

Obrazem

Słońce

02:42

fot. Agata Kundera

Koleżanka z pracy powiedziała mi kiedyś, że najgorsze są drugie randki, bo za wszystko się tłumaczy i przeprasza ;-). I tak trochę jest z drugim wpisem na bloga - czuję potrzebę, żeby wytłumaczyć, dlaczego zaczęłam właśnie od rysunku, mimo że w rysunkach czuję się jeszcze słaba.

Wybrałam "Słońce" Muncha, bo mamy z Edvardem długą historię znajomości. Dawno, dawno temu, w szczytowej fazie nastoletniego buntu przekopiowałam pastelami najsłynniejszy jego obraz - "Krzyk" z cyklu "Fryz życia". Radosny ten obrazek wisiał potem dość długa na drzwiach mojego pokoju pośród cytatów z punkowych piosenek, zdjęć ukrzyżowanych ciał i ponurych wierszy - taki mój osobisty, bolesny, ale w gruncie rzeczy niemy krzyk o uwagę.

Munch był mi wtedy bliski nie tylko jako artysta, ale przede wszystkim jako człowiek. Wychowany przez apodyktycznego ojca, pesymistyczny i kruchy psychicznie, przez większość życia borykał się z lękami i nawracającymi epizodami depresji. Przekładało się to na język jego sztuki, w której człowiek jawi się zawsze jako ktoś osamotniony, nękany obsesjami i niedającymi się zaspokoić żądzami. O samym "Krzyku" Munch pisał, że wydarł mu się niemal z duszy, gdy spacerował z dwójką przyjaciół mostem i doznał jednego z częstych napadów lęku. Ta autentyczność Muncha wydaje mi się godna podziwu, mimo że zrodziła dzieła, które trudno nazwać podnoszącymi na duchu.

Całkiem niedawno natknęłam się jednak na zupełnie inny obraz Muncha - "Słońce" z serii malowideł ściennych, których wykonania artysta podjął się w 1909 roku po 8-mięsięcznym pobycie w klinice, gdzie leczył się z kolejnego ciężkiego epizodu depresji. W przeciwieństwie do wcześniejszych obrazów, ten nie skupia się na ponurych wizjach wewnętrznych artysty, lecz przedstawia świat skąpany w blasku słońca. W tym czasie bowiem Munch podjął karkołomną decyzję, by odciąć się od tego, co oddala go od życia i pielęgnować w sobie przejawy radości.

Słońce Muncha - ten symbol energii i witalności - wschodzi nad fiordem Kragera na południu Norwegii. Moja wersja - daleka od oryginału, darta i przerabiana milion razy - wzeszła w męczarniach twórczych, wśród "kurw" i "pocomitopocomito". Zawiśnie tam, gdzie poniesie ją los. A może nie zawiśnie wcale. Najważniejsze jednak, że zaistniała, że podjęłam ten trud i pomimo wstydu i lęku, jaki mi towarzyszy, odważyłam się nią z Wami podzielić.

I właśnie dlatego "Słońce" - mam nadzieję, że ten trudny początek zmotywuje mnie do szukania radości i odwagi w tym, co robię.

Supremacja czystego odczucia - czyli co sztuka ma wspólnego z gotowaniem

Trójkąty i kwadraty

Metamorfozy

Spokój i ręce

Wiatroaeroterapia

Słońce

.

O mnie

Tagi

Archiwum

Kontakt

Instagram

Like us on Facebook